حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2050

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

گذرانيده در سال بعد جنگ را با متّحدين بر ضدّ آن‌تىگون شروع كند . آن‌تىگون در جلو قوّه‌اى نيرومند مانند قشون سلكوس و ليزيماك مجبور گرديد ، به فريگيّه عقب نشيند . در اينولايت در محلّى موسوم به ايپ سوس « 1 » ، كه درست نتوانسته‌اند با يكى از محلّهاى كنونى مطابقت دهند ، جدالى روى داد ، كه يكى از سخت‌ترين جنگهاى اين قرن بود . در ابتداء دمتريوس سواره نظام دشمن را درهم شكست ، ولى ، چون در تعقيب آن افراط كرده از ميدان جنگ خارج شد ، اين بهره‌مندى نتيجه معكوس بخشيد . توضيح آنكه سلكوس در غيبت دمتريوس از فيل‌هاى جنگى خود استفاده كرده ، قشون آن‌تىگون را شكست داد ، خود او هم كشته شد ( بروايتى آن‌تىگون خود را كشت ) و امّيد تأسيس امپراطورى را بگور برد ( 301 ق . م ) . در باب نتيجهء اين جنگ روايات مختلف است . پوزانياس گويد ( كتاب 1 ، فصل 16 ، بند 1 ) : كه سلكوس آن‌تىگون را شكست داد ، بىاينكه گفته باشد ، آن‌تىگون چه شد ، ولى از روايت ديگران ، يعنى پلوتارك ( دمتريوس ، بند 29 ) و ديودور ( كتاب 21 ، بند 1 ) صريحا معلوم است ، كه او در جنگ زخمهاى زياد برداشته و از آن درگذشته . اگرچه بايد گفت تناقضى بين روايات نيست ، چه پوزانياس بغلبهء سلكوس اهميّت داده و ديگران مردن آن‌تىگون را هم تصريح كرده‌اند . پس از آن فاتحين ممالك او را بين خودشان تقسيم كردند : 1 - تراكيّه با آسياى صغير تا كوههاى توروس از آن ليزيماك شد . 2 - كاسّاندر صاحب اختيار مقدونيّه و يونان گرديد . 3 - سوريّه را اگرچه در 304 ق . م به بطلميوس داده بودند ، و او در 301 ق . م آن را تسخير كرده بود ولى ، چون بر اثر يك خبر دروغ راجع بشكست متّحدين ، آن را تخليه كرده ، بمصر برگشته بود ، متّحدينش گفتند ، كه بطلميوس چندان كمكى به آنها نكرده و سوريه را به سلكوس دادند . بنابراين بطلميوس تمامى مستملكاتش را در خارج مصر از دست داد ( 301 ق . م ) .

--> ( 1 ) - Ipsus .